Limited Şirkette Pay Devri: Şekil Şartı, Genel Kurul Onayı ve Geçersiz Devir
Limited şirket payının devri, anonim şirket hissesinin devrinden çok daha sıkı kurallara bağlıdır. Nitekim bedeli ödenmiş olsa dahi şekil şartına uyulmadan yapılan bir devir sözleşmesi geçersiz kalabilmekte, genel kurul onayı alınmayan bir devir ise ortaklık sıfatı kazandırmamaktadır.
Pay Devrinin Şekli
Yazılı sözleşme ve noter onayı
TTK m. 595/1: "Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır."
Hüküm yalnızca devir işlemini değil, devir borcunu doğuran işlemleri de aynı şekle tabi kılmaktadır. Kanun, taahhüt işlemi ile tasarruf işlemi ayrımını korumakla birlikte her ikisi için de yazılı şekil ve noter onayı aramaktadır. Bu nedenle pay devrine ilişkin bir ön sözleşme veya devir vaadi de adi yazılı şekilde yapıldığında geçerli olmayacaktır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 07.05.2026 tarihli ve 2025/5753 E., 2026/2690 K. sayılı kararına konu olayda, iki ortaklı bir limited şirkette ortaklardan biri diğerinin paylarını satın almak için anlaşmış ve bedeli elden ödemiştir. Devreden ortak noter randevusuna gelmemiş, bunun üzerine davacı ortak devri onaylayan genel kurul kararlarına ve adi yazılı devir sözleşmesine dayanarak pay sahipliğinin tespitini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi ise kararı kaldırarak davayı reddetmiş ve bu karar Yargıtay tarafından onanmıştır. Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesi şöyledir:
"(…) anılan maddenin yazılış şekli itibariyle emredici nitelikte olduğu, öngörülen şeklin devir sözleşmesi bakımından bir geçerlilik şartı olduğu (…) bu düzenlemenin devri taahhüt eden ön akitler açısından da geçerlilik şartı olduğu, yasanın aradığı geçerlilik şartına uyulmadığı için anlaşmanın geçersiz olduğu, bu nedenle davacının geçersiz olan anlaşmanın aynen ifasını talep edemeyeceği, noter onayına yönelik şekil sağlamadığından devrin onaylandığı genel kurul kararının tek başına devir sözleşmesi olarak kabul edilemeyeceği (…)"
Karar, bedelin ödenmiş ve devrin genel kurulda onaylanmış olmasının noter onayı eksikliğini gidermediğini açıkça göstermektedir. Bu durumda devralan, payın devrini isteyememekte; ödediği bedelin iadesini ise ayrı bir hukuki yola dayanarak talep etmek durumunda kalmaktadır.
Genel Kurul Onayı
Onay şartı ve karar nisabı
TTK m. 595/2-3: "(2) Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için, ortaklar genel kurulunun onayı şarttır. Devir bu onayla geçerli olur. (3) Şirket sözleşmesinde başka türlü düzenlenmemişse, ortaklar genel kurulu sebep göstermeksizin onayı reddedebilir."
Noter onaylı sözleşme yapılmış olsa da devir, genel kurul onayı verilinceye kadar şirkete karşı hüküm doğurmamaktadır. Onay kararı ise şirket esas sözleşmesinde daha nitelikli bir çoğunluk öngörülmediği sürece salt çoğunluk ile alınabilinecektir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.07.2024 tarihli ve 2023/2916 E., 2024/5775 K. sayılı kararı da yol gösterici niteliktedir. Olayda bir ortak, paylarını aile bireylerine devretmiş ve devir genel kurulda onaylanmıştır. Diğer ortaklar, kendilerine payı öncelikle satın alma hakkı tanınmadığını ileri sürerek onay kararının iptalini istemiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin aşağıdaki gerekçesi Yargıtay tarafından onanmıştır:
"(…) pay devrinin onaylanmasına ilişkin kararın 6102 sayılı Kanun'un 621 inci maddesinde sayılan ve nitelikli çoğunluk aranan kararlardan olmadığı, mezkur Kanun'un 620 nci maddesine göre kararın toplantıda temsil edilenlerin salt çoğunluğu ile alındığı (…) limited şirketlerde esas sermaye payının sözleşme ile devredilmek istenmesi halinde, şirketin diğer ortaklarının önalım hakkı veya rüçhan hakkına sahip olacaklarına dair yasal düzenlemenin mevcut olmadığı (…)"
Kararda ayrıca ortakların kanundan doğan bir önalım hakkının da bulanmayacağı hususu açıklığa kavuşturulmuştur. Bu bakımdan ortaklar bu korumayı istiyorsa, önalım veya önerilmeye muhatap olma hakkı şirket sözleşmesinde düzenlenmelidir.
Üç aylık süre ve örtülü onay
TTK m. 595/7: "Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul reddetmediği takdirde onayı vermiş sayılır."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 30.03.2022 tarihli ve 2021/428 E., 2022/2613 K. sayılı kararına konu olayda, şirketin %50 payına sahip ortak, başka bir kişiye devredilen diğer %50'lik paya onay vermediğini devreden ortağa bildirmiş, ancak genel kurul bu konuda hiç toplanmamıştır. Şirket devri tescil ettirmeyince ticaret sicili müdürlüğü mahkemeye başvurmuş, Bölge Adliye Mahkemesi talebi reddetmiştir. Yargıtay bu kararı bozmuştur:
"Buna göre, başvurudan itibaren üç ay içerisinde genel kurul reddetmediği takdirde, onay vermiş sayılır. Böylece 3 aylık sürenin geçmesiyle, bu sürenin sonu itibarıyla pay da devralana geçmiş olur ve ortaklık hak ve yükümlülükleri de devralan tarafından ihtisap edilir. (…) Dava dışı ortağın devre onayının olmadığını bildirmesi de tek başına sonuç doğurmaz. Çünkü onay TTK m. 616/1-9 uyarınca genel kurulun devredilemez yetkileri arasındadır."
Bu bakımdan devri onaylamak istemeyen ortak, bunu bireysel bir beyanla değil, üç ay içinde toplanacak genel kuruldan çıkacak bir ret kararıyla sağlamak zorundadır. Devralan bakımından ise şirkete yapılan başvurunun tarihinin ispatlanabilir şekilde belgelenmesi, üç aylık sürenin başlangıcı açısından kritiktir.
Tek ve iki ortaklı şirketlerde durum
Kanun, tek veya iki ortaklı şirketler için onay şartına bir istisna getirmemiştir. Yargıtay ise, iki ortaklı şirketlerde ortaklar arası devirlerde noter onaylı devir sözleşmesini genel kurul kararı yerine geçtiği şeklinde değerlendirmeler yaparken, tek ortaklı şirketlerde ise aynı mantığa rağmen aksi yönde kararlar verebilmektedir.
İki ortaklı bir şirkette payın üçüncü kişiye devri halinde ise, devre karşı olan ortağın çoğunluk paya sahip olmadıkça ret kararı aldırmasının oldukça güç bir durumdur. Bu olgu ise üç aylık sürenin geçmesiyle devrin onaylanmış sayılması sonucunu doğurabilmektedir.
Onayın reddi veya devrin yasaklanması
Şirket sözleşmesi pay devrini yasaklayabilmekte (TTK m. 595/4), genel kurul da sözleşmede aksi düzenlenmemişse sebep göstermeden onayı reddedebilmektedir. Bu durumda ortağın şirkete bağlanmasını önleyen güvence şu hükümdür:
TTK m. 595/5: "Şirket sözleşmesi devri yasaklamış veya genel kurul onay vermeyi reddetmişse, ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklı kalır."
Bu yolun şartları ve ayrılma akçesinin hesaplanması, limited şirketten çıkma ve çıkarılmaya ilişkin yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Miras, Mal Rejimi ve İcra Yoluyla Geçiş
Payın sözleşme dışı yollarla geçmesi halinde genel kurul onayı aranmamakta, ancak şirkete bir ret imkânı tanınmaktadır:
TTK m. 596/1-2: "(1) Esas sermaye payının, miras, eşler arasındaki mal rejimine ilişkin hükümler veya icra yoluyla geçmesi hâllerinde, tüm haklar ve borçlar, genel kurulun onayına gerek olmaksızın, esas sermaye payını iktisap eden kişiye geçer. (2) Şirket, iktisabın öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde esas sermaye payının geçtiği kişiyi onaylamayı reddedebilir. Bunun için, şirketin, payları kendi veya ortağı ya da kendisi tarafından gösterilen üçüncü bir kişi hesabına, gerçek değeri üzerinden devralmayı, payın geçtiği kişiye önermesi şarttır."
Şirket üç ay içinde açıkça ve yazılı olarak reddetmezse geçişi onaylamış sayılmaktadır (TTK m. 596/4). Gerçek değer konusunda anlaşılamazsa değer, TTK m. 597 uyarınca şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesince kesin olarak belirlenmektedir.
Tescil
TTK m. 598: "(1) Esas sermaye paylarının geçişlerinin tescil edilmesi için, şirket müdürleri tarafından ticaret siciline başvurulur. (2) Başvurunun otuz gün içinde yapılmaması hâlinde, ayrılan ortak, adının bu paylarla ilgili olarak silinmesi için ticaret siciline başvurabilir. Bunun üzerine sicil müdürü, şirkete, iktisap edenin adının bildirilmesi için süre verir. (3) Sicil kaydına güvenen iyiniyetli kişinin güveni korunur."
Tescil devrin geçerlilik şartı değildir; ancak üçüncü kişilere karşı aleniyeti sağlamaktadır. Devreden ortak bakımından tescilin zamanında yapılmasını takip etmek, aşağıda açıklanan amme borcu sorumluluğu nedeniyle ayrıca önem taşımaktadır. Yukarıda anılan 2022/2613 K. sayılı kararda olduğu gibi, şirket tescilden kaçınırsa sicil müdürlüğü TTK m. 33 uyarınca tescile davet ve mahkemeye başvuru yoluna gidebilmektedir.
Pay Devrinin Vergi ve SGK Borçlarına Etkisi
Pay devri, devreden ortağı şirketin devir öncesi kamu borçlarından kurtarmamaktadır:
6183 SK m. 35/2: "Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur."
Uygulamada devir sözleşmelerine sıklıkla devredenin veya devralanın kamu borçlarından sorumlu olmayacağına ilişkin kayıtlar konulduğu görülmektedir. Ne var ki bu kayıtlar, 6183 SK m. 35/2'nin açık hükmü ve sorumluluğun devrine ilişkin anlaşmaların vergi idaresini bağlamayacağını öngören VUK m. 8 karşısında idareye karşı ileri sürülememektedir. Bu tür kayıtlar ancak taraflar arası iç ilişkide rücu imkânı sağlayabilmektedir. Bu nedenle pay devralmadan önce şirketin vergi dairesi ve SGK borç durumu resmi belgelerle tespit edilmelidir.
Pay Devri Sözleşmesinden Doğan Alacaklarda Zamanaşımı
Devir bedelinin ödenmemesi veya ödenen bedelin iadesi gibi alacaklar bakımından uygulanacak zamanaşımı süresi ise on yıllık genel zamanaşımının (TBK m. 146) mı yoksa ortaklık ilişkilerine özgü beş yıllık sürenin (TBK m. 147/4) mı uygulanacağı ekseninde tartışmalara yol açmakta ise de Yargıtay kararlarının büyük çoğunluğunda beş yıllık zamanaşımı süresi esas alınmaktadır.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Noter onayı: Devir sözleşmesi ve devre ilişkin ön sözleşmeler yazılı yapılmalı ve imzalar noterce onaylanmalıdır; bedelin ödenmesi veya genel kurul kararı bu eksikliği gidermemektedir.
Şirkete başvuru: Devir şirkete yazılı ve tarihi ispatlanabilir şekilde bildirilmelidir; üç aylık süre bu başvurudan itibaren işlemektedir.
Onayın reddi: Devre karşı olan ortak, bireysel itiraz yerine üç ay içinde genel kurulu toplantıya çağırarak ret kararı aldırmalıdır.
Kamu borçları: Devirden önce vergi dairesi ve SGK'dan borç durumu belgelenmeli; sözleşmeye konulan sorumsuzluk kaydının idareye karşı hüküm doğurmayacağı bilinmelidir.
Tescil: Devrin otuz gün içinde tescil edilip edilmediği takip edilmeli; aksi halde TTK m. 598/2'deki başvuru yolu kullanılmalıdır.
Sonuç
Limited şirkette pay devri, noter onaylı yazılı sözleşme ve genel kurul onayı olmak üzere iki kurucu unsura bağlıdır. Noter onayı bulunmayan sözleşme, bedel ödenmiş ve devir genel kurulda onaylanmış olsa dahi geçersizdir. Genel kurul onayı salt çoğunlukla alınmakta, üç ay içinde ret kararı verilmezse onay verilmiş sayılmaktadır. Devreden ve devralan, devir sonrasında da firmanın devir öncesi kamu borçlarından birlikte sorumlu olmaya devam etmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Limited şirket hissesi noter olmadan devredilebilir mi?
Hayır. TTK m. 595/1 uyarınca devir sözleşmesinin yazılı yapılması ve imzaların noterce onaylanması geçerlilik şartıdır. Adi yazılı sözleşmeyle yapılan devir, bedel ödenmiş olsa dahi geçersizdir.
Genel kurul onay vermezse ne olur?
Devir geçerlilik kazanmaz ve pay devredende kalmaya devam eder. Devretmek isteyen ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı ise saklıdır.
Genel kurul hiç toplanmazsa devir gerçekleşir mi?
Evet. Şirkete başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul devri reddetmezse onay verilmiş sayılmaktadır. Diğer ortağın bireysel olarak itiraz etmesi bu sonucu engellememektedir.
Hissemi devredersem şirketin vergi borçlarından kurtulur muyum?
Hayır. 6183 SK m. 35/2 uyarınca payı devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur. Sözleşmeye konulan aksi yöndeki kayıtlar vergi idaresini bağlamamaktadır.
Diğer ortakların hisseyi öncelikle alma hakkı var mı?
Kanunda limited şirket ortaklarına tanınmış bir önalım hakkı bulunmamaktadır. Bu hak ancak şirket sözleşmesinde düzenlenmişse kullanılabilmektedir.
